Już za 20 dni – 12 sierpnia 2026 zobaczymy na niebie dwa niesamowicie atrakcyjne i spektakularne zjawiska astronomiczne. Najpierw, do zachodu Słońca będziemy mogli obserwować jego głębokie częściowe zaćmienie, a kilka godzin później maksimum aktywności roju Perseidów. To będzie niesamowity Wieczór ze Słońcem w fazie częściowego zaćmienia i Noc spadających gwiazd.
Zaćmienie Słońca jest jednym z najciekawszych i widowiskowych zjawisk astronomicznych, jakie możemy obserwować z powierzchni Ziemi. Dochodzi do niego, tylko podczas nowiu, gdy Księżyc znajduje się bezpośrednio pomiędzy Ziemią, a Słońcem zakrywając tarczę słoneczną i rzucając cień na powierzchnię naszej planety. 12 sierpnia 2026 r., kiedy to Księżyc znajdzie się wystarczająco blisko Ziemi by w całości przesłonić tarczę słoneczną, nastąpi całkowite zaćmienie Słońca. Dla mieszkańców Europy będzie to pierwsza od 11 sierpnia 1999 r. okazja do obserwowania tego zjawiska. Całkowite zaćmienie Słońca będzie widoczne w pasie od wschodniej Grenlandii, poprzez zachodnią Islandię, Ocean Atlantycki, północną Hiszpanię i północno-wschodni skraj Portugalii. Najdłuższa faza zaćmienia potrwa 2 minuty i 18 sekund w rejonie Cieśniny Duńskiej, około 45 km od zachodniego wybrzeża Islandii. W pozostałych regionach Europy, w tym w Polsce będziemy mogli obserwować o zachodzie Słońca jego bardzo głębokie zaćmienie częściowe (ok. 80%).
Częściowe zaćmienie Słońca będzie widoczne w całym kraju, ale jego intensywność i moment maksymalnego częściowego zakrycia tarczy słonecznej będzie zależeć od regionu, z którego będziemy obserwować to wyjątkowe zjawisko. Początek częściowego zaćmienia będzie widoczny w Polsce wieczorem od około godziny 19:10 – 19:20, swoje maksimum osiągnie około godz. 19:45 – 20:10 w zależności od lokalizacji i potrwa do samego zachodu Słońca.
W Jaśle częściowe zaćmienie Słońca będzie można obserwować już od godziny 19:19. Maksimum częściowego zaćmienia Słońca nastąpi o 19:48. Widoczność zjawiska zakończy zachód Słońca około godz. 19:52, kiedy to Słońce jeszcze w fazie częściowego zaćmienia skryje się za horyzontem. Całe zjawisko od momentu, kiedy ciemna krawędź Księżyca po raz pierwszy przetnie tarczę Słońca do jego zachodu będzie widoczne przez ok. 33 minut.
(źródło: https://www.timeanddate.com/eclipse).
Kolejne całkowite zaćmienie Słońca (w Polsce widoczne również jako częściowe) zobaczymy 2 sierpnia 2027 r., kiedy to Księżyc przysłoni Słońce na rekordowe 6 minut i 23 sekundy. Pełne zaćmienie Słońca widoczne z terytorium Polski zdarzy się dopiero… 7 października 2135 roku.
Obserwując zaćmienie Słońca musimy pamiętać o bezpieczeństwie, ponieważ patrzenie bezpośrednio na tarczę słoneczną bez odpowiedniej ochrony grozi trwałym uszkodzeniem lub utratą wzroku. Podczas obserwacji ochrona wzroku powinna być więc absolutnym priorytetem. Do obserwacji Słońca nie stosujemy dyskietek, płyt CD, osmalonych szkieł, filtrów spawalniczych, zwykłych okularów słonecznych, zdjęć rentgenowskich itp. Aby bezpiecznie obserwować zaćmienie Słońca należy używać certyfikowanych okularów z filtrem ISO 12312-2, specjalistycznej folii astronomicznej ND5, dedykowanych teleskopów słonecznych lub teleskopów wyposażonych w odpowiedni filtr. Nigdy nie należy bezpośrednio patrzeć na Słonce przez lornetkę czy aparat.
Jak już opadną emocje związane z obserwacją częściowego zaćmienia Słońca, na nocnym niebie pojawi się kolejne spektakularne zjawisko astronomiczne – Perseidy, które uważane są za najwspanialszy rój meteorów w roku.
Perseidy to rój meteorów związany z częściowym rozpadem okresowej komety 109P Swift Tuttle, obiegającej Słonce w czasie 135 lat. Gdy kometa zbliża się do Słońca, jej lodowe jądro zaczyna się topić – uwalniane są wtedy drobinki lodu i pyłu, które tworzą charakterystyczny warkocz komety. Ziemia krążąc wokół Słońca co roku przechodzi przez tę niewidzialną chmurę. Gdy drobinki materii komety spalają się wchodząc z dużą prędkością w górne warstwy atmosfery ziemskiej tworzą efekt „spadających gwiazd”.
Perseidy widoczne są na niebie od 17 lipca do 24 sierpnia, a w nocy z 12 na 13 sierpnia przypadnie ich maksimum. Pierwsze „spadające gwiazdy” zaczną pojawiać się na niebie już około godziny 22:00, a w czasie kulminacji na niebie może ich być nawet od 80 do 100 na godzinę. Tegoroczna „Noc Spadających Gwiazd” zapowiada się jako najlepsza i najbardziej widowiskowa od lat, a wszystko to za sprawą… Księżyca. Wieczorem 12 sierpnia 2026 r. przypada jego nów, co oznacza, że jego tarcza będzie całkowicie ciemna, a sam Księżyc „schowa się” za horyzont wraz z zachodzącym Słońcem (które będzie jeszcze w fazie częściowego zaćmienia) i nie rozświetli nocnego nieba. Warunki do obserwacji będą wręcz idealne, dzięki czemu bez trudu dostrzeżemy nawet najsłabsze i najkrótsze „błyski”, które zazwyczaj giną w księżycowej poświacie.
Perseidy najlepiej wypatrywać na północno-wschodnim horyzoncie w okolicy gwiazdozbioru Perseusza (stąd nazwa – Perseidy) gdzie znajduje się ich radiant, czyli punkt, z którego zdają się „wylatywać” meteory. Aby ułatwić sobie obserwacje Perseidów, warto najpierw zlokalizować na niebie jasną konstelację Kasjopei, która układa się w charakterystyczny kształt litery „W”. Gwiazdozbiór Perseusza znajduje się tuż pod nią. Mimo, że meteory wylatują z konstelacji Perseusza, najdłuższe i najbardziej efektowne ślady (bolidy) będzie można zobaczyć, patrząc około 45–60 stopni od radiantu.
Źródło: national-geographic.pl
